Okullar 2015-2016 Eğitim Öretim yılı ne zaman açılıyor ?

Ana Sayfa » DERS NOTLARI » 2013-2014 İlkokul 5. sınıf Türkçe sözcük ve ekler konu anlatımı örnekleri

2013-2014 İlkokul 5. sınıf Türkçe sözcük ve ekler konu anlatımı örnekleri

2013-2014 İlkokul 5. sınıf Türkçe sözcük ve ekler konu anlatımı örnekleri

 
14 Eylül 2013 Cumartesi 19:11
Okunma: 33514
Yorum YapYazdır
 
2013-2014 İlkokul 5. sınıf Türkçe sözcük ve ekler konu anlatımı örnekleri

SÖZCÜK  VE  EKLER

KÖK : Türkçemizde bir sözcüğün anlamlı en küçük parçasına kök denir.

Sözcük kökleri tür yönünden ikiye ayrılır :

1.) Ad kökleri

2.) Eylem(fiil) kökleri

 

AD KÖKLERİ

 

kalem -  lik

kök

 

çiçek -  çi

kök

Bu sözcüklerde kök olan sözcükler  ad kökleridir.

tuz -  suz

kök

 

taş -  lı

kök

 

 

 

dur -  ak

kök

 

sev -  gi

kök

Bu sözcüklerde  kök olan sözcükler eylem (fiil) kökleridir.

say -  gı

kök

 

bil -  im

kök

 

 

 

 

 

Ad  kökleri Eylem kökleri

masamak olmaz.                                        gelmek olur.

deftermek olmaz.                                        koşmak olur.

tuzmak olmaz.                                           gülmek olur.

 

 

  • Aşağıdaki  kök sözcüklerin ad kökü mü yoksa eylem kökü mü olduklarını yazınız.

 

 

gez >> ……………………………        şeker >> ……………………………..         uyku >> ………………………….

 

kitap>> ………………………….         oku >> ………………………………..        gör >> …………………………..

 

kış >> ……………………………..        ör >> ………………………………….         kömür >> ………………………

 

 

EKLER

Ekler görevleri bakımından iki grupta incelenir.

1.) Çekim ekleri

2.) Yapım ekleri

 

ÇEKİM  EKLERİ : Sonuna eklendiği sözcüğün anlamını değiştirmeyen, eklendiği sözcüğü cümle içinde biçimlendiren eklerdir.

 

Başlıca Çekim Ekleri :

  • Adın durum ekleri : -e  ,  -i  ,  -de  ,  -den
  • Çoğul ekleri:  -ler  ,  -lar
  • İyelik ekleri : -im  ,  -in  ,  -i  ,  -imiz  ,  -iniz  ,  -leri  (İyelik, sahiplik anlamındadır.)
  • Tamlama ekleri: -in  ,  -i
  • Eylemlere gelen zaman ve kişi ekleri

 

ÖRNEKLER :

kitapları  >>  kitap - lar

kök     çekim eki (çoğul eki)

 

 

evde >>  ev -     de

kök         çekim eki (adın  -de  durumu)

 

 

bizim >>   biz -    im

kök        çekim eki ( iyelik eki)

 

 

 

evin >>  ev -    in

kök        çekim eki (tamlama eki)

 

 

çağırdım >>  çağır -       -      m

kök         çekim eki       çekim eki

(zaman eki)     (kişi eki)

 

 

  • Aşağıdaki sözcüklerde kök ve çekim eklerini örneklerdeki gibi gösteriniz.

 

masalar >> ……………………………………………………     eve >> ……………………………………………………….

 

 

 

 

benim >> ……………………………………………………..   kalemin >>…………………………………………………….

 

 

 

 

sildik >> ………………………………………………………..  yazıyorum >>…………………………………………………

 

 

 

 

YAPIM  EKLERİ : Sözcüğün sonuna eklenerek yeni anlamda sözcükler türeten eklere yapım ekleri denir.

- li  ,  - lik   ,    - ci    ,     - siz    ,   - gi    ,   - gin     ,   - daş    ,   - men   ,    - ma    ,  - i

başlıca  yapım  ekleridir.

 

ÖRNEKLER :

çiçek -    lik >>>  çiçeklik

kök        yapım eki          türemiş kelime

 

 

bakır     -      >>>   bakırcı

kök         yapım eki          türemiş kelime

 

 

gez -      i >>>  gezi

kök         yapım eki           türemiş kelime

 

 

 

vatan -     daş >>>    vatandaş

kök           yapım eki             türemiş kelime

 

 

  • Aşağıdaki kök sözcüklere yapım ekleri getirerek yeni sözcükler oluşturunuz, örneklerdeki gibi gösteriniz.

 

demir

 

 

 

taş

 

 

 

sev

 

 

 

kapı

 

 

 

yurt

 

 

 

öğret

 

 

 

yaz

 

 

 

 

YAPILARINA  GÖRE  SÖZCÜKLER

 



 

 

 

Basit  ( kök ) Sözcükler                   Türemiş  Sözcükler                         Birleşik  Sözcükler

 

 

1.) BASİT (KÖK) SÖZCÜKLER : Yapım eki almamış, başka bir sözcükle birleşmemiş, anlamlı olarak daha küçük parçalara ayrılamayan szöcüklere basit (kök) sözcükler denir.

Örnekler : Sandalye,  karpuz,  pasta,  ağaç  … basit sözcüklerdir.

Basit sözcüklere çekim ekleri geldiğinde yapısı değişmez. Sandalyede,  karpuzu,  pastayı, ağaçtan  yine basit sözcüklerdir.

 

2.) TÜREMİŞ SÖZCÜKLER : Basit sözcüklere yapım eklerinin gelmesiyle oluşan yeni anlamdaki sözcüklere türemiş sözcükler denir. Türemiş sözcükler aynı zamanda gövdedir.

Örnekler : Ağrısız,  sepetçi,  meslektaş,   görgü,  kuraklık,  bilgin … türemiş sözcüklerdir.

Türemiş sözcüklerle kök sözcükler arasında mutlaka anlam ilişkisi bulunmalıdır.

Bal   ile   balık  sözcüklerini inceleyelim;

Bal : Arının yaptığı tatlı madde.

Balık : Suda yaşayan omurgalı hayvanların genel adı.

Bal  ile  balık  sözcükleri arasında hiçbir anlam ilişkisi yoktur. Bu nedenle balık sözcüğü türemiş sözcük değildir. Balık sözcüğü basit (kök) sözcüktür.

 

3.) Birleşik Sözcükler : Birden çok sözcüğün birleşip kaynaşarak meydana getirdiği yeni anlamdaki sözcüklere birleşik sözcükler denir.

Örnekler : başkent,  samanyolu,  ayçiçeği,  Kırşehir,  başöğretmen … birleşik sözcüklerdir.

 

 

  • Aşağıdaki sözcükleri birleştirerek birleşik sözcükler oluşturunuz.

 

 

biçer şehir            >>>>>>>>> biçerdöver

 

baş                               sever           >>>>>>>>> …………………………………….

 

vatan                            boynuzu       >>>>>>>>> ……………………………………

 

kara                              sayar           >>>>>>>>> ……………………………………

 

gül                               döver >>>>>>>>> ……………………………………

 

keçi                              yolu             >>>>>>>>> ……………………………………

 

bilgi                              sinek           >>>>>>>>> ……………………………………

 

Eski                               yiğit            >>>>>>>>> ……………………………………

 

sivri                              kurusu         >>>>>>>>> ……………………………………

 

baba                             dolu             >>>>>>>>> ……………………………………

 

Ana                              öğretmen      >>>>>>>>> ……………………………………

 

 

 

SÖZCÜKLERİN  ÇÖZÜMLENMESİ

 

sevgisiz            sev  -   gi  -    siz

yapım eki

 

yapım eki

 

kök (eylem kökü – sevmek)

 

 

demirciler           demir   -    ci   -   ler

çekim eki

 

yapım eki

 

kök ( ad kökü)

 

  • Örneklerden yararlanarak aşağıdaki sözcükleri çözümleyiniz.

 

 

susuzluk                                                               kırgınlık

 

 

 

 

 

 

 

öğrenciler                                                            kömürlükte

 

 

 

 

 

 

 

simitçiyi                                                              kırgınmış

 

 

 

 

 

 

 

örgüleri                                                              vatandaşa

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

E T K İ N L İ K

  • Aşağıdaki sözcüklerin yapılarına göre ne tür sözcükler olduklarını işaretleyiniz.

 

Sözcükler

Basit Sözcükler

Türemiş Sözcükler

Birleşik Sözcükler

 

demiryolu

 

 

 

seçim

 

 

 

toprak

 

 

 

samanyolu

 

 

 

zeybek

 

 

 

meşelik

 

 

 

etkili

 

 

 

asker

 

 

 

güvensiz

 

 

 

Karagöz

 

 

 

vatandaş

 

 

 

vücut

 

 

 

alyuvar

 

 

 

zaman

 

 

 

yürüyüş

 

 

 

akıllı

 

 

 

Anadolu

 

 

 

görgü

 

 

 

balık

 

 

 

kütüphane

 

 

 

 

 

  • Aşağıdaki sözcükleri örneklerdeki gibi çözümleyiniz.

 

Sözcük

Kök

Yapım eki

Yapım eki

Çekim eki

Yapısı

 

tuzlukçular

tuz

luk

çu

lar

türemiş

 

kalemim

kalem

 

 

im

basit

 

çiçekçiler

 

 

 

 

 

 

sözlükten

 

 

 

 

 

 

görgüsüz

 

 

 

 

 

 

sevgiler

 

 

 

 

 

 

oduncu

 

 

 

 

 

 

Türkçemiz

 

 

 

 

 

 

çiçekçilik

 

 

 

 

 

 

sevinçliyim

 

 

 

 

 

 

insanlık

 

 

 

 

 

 

huysuzsun

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

SÖZCÜKTE   YAPI

  • Aşağıdaki tümcelerde bulunan altı çizili sözcüklerin yapılarına göre türlerini yazınız.

 

 

Örnek : Çanakale’de güzel bir  fidanlık kurulmuş.

birleşik       basit        türemiş

 

 

 

1.) Bisikletli çocuk  yolun karşısında  duruyordu.

 

 

 

2.) AtatürkTürk ulusunun  çalışkan olduğunu  söylemiştir.

 

 

 

3.) Türkçe – İngilizce sözlük ve  bir  defter gerekliydi.

 

 

 

4.) Zavallıcıkkimsesiz ve  bakımsız kalıvermişti.

 

 

 

5.) Yosunlu taşı kaldırınca  kurbağa yavrularını  gördü.

 

 

 

6.) Günsu, babasına yardımcı olmak  için  bahçeye indi.

 

 

 

7.) Annesi ona  babaannesinden kalan  yüzüğü hediye  etti.

 

 

 

8.) Küçük  balık yüzgeçlerini hareket ettirdi.

 

 

 

9.) Ulusal bayramlarda Anıtkabir’i ziyaret  ediyoruz.

 

 

 

10.) Masanın çekmecesi kilitli kaldığı  için  alamamış.

 

 

 

 

 

 

 

 

  • Aşağıdaki sözcüklere getirilen yapım eklerinin altını çiziniz. Sözcüklerin kökünü ve türünü yazınız.

 

Örnek :  gezgin :  gez ( eylem kökü )                               sulu : su ( ad kökü )

 

 

  • yolcu : ……………………………………………                      yüzgeç : ………………………………………………

 

  • üzgün : ……………………………………………                     Türkçe : ………………………………………………

 

  • yapı : ……………………………………………..                      insancıl : ………………………………………………

 

  • öğrenci :……………………………………………                     yurttaş :………………………………………………

 

  • bilgin :………………………………………………                      yakınlık :………………………………………………

 

 

  • Aşağıdaki türemiş sözcüklere birden fazla yapım eki getirilmiştir. Yapım eklerini ve sözcük köklerini ayrı ayrı gösteriniz.

 

Örnek : yolculuk >>>  yol -     cu -     luk

kök       yapım       yapım

eki           eki

 

 

 

  • bilgiçlik >>> ………………………………………………………………………………………

 

 

 

  • bakımsız >>> ………………………………………………………………………………………

 

 

 

  • düşüncesiz >>> ……………………………………………………………………………………

 

 

 

  • döşemelik >>> ……………………………………………………………………………………

 

 

 

  • üretici >>> …………………………………………………………………………………………

 

 

 

  • açılış >>> ……………………………………………………………………………………………

 

 

 

  • uzatma >>> …………………………………………………………………………………………

 

 

 

 

 

SÖZCÜKLER  TÜRETELİM

  • Aşağıdaki yapım eklerini kullanarak yeni sözcükler türetiniz. Türettiğiniz sözcükleri tümcede kullanınız.

 

Örnek :  ……..  -  >>  yaşlı >>> Yaşlı gözlerle bizi uğurladılar.

 

 

  • …………… - ci >> ………………… >>>………………………………………………………………………………………

 

  • …………… - gi >> ………………… >>>………………………………………………………………………………………

 

  • …………… - li >> ………………… >>>……………………………………………………………………………………….

 

  • …………… - geç >> ……………… >>>………………………………………………………………………………………

 

  • …………… - daş >> ……………… >>>………………………………………………………………………………………

 

  • …………… - ce >> ………………. >>>……………………………………………………………………………………….

 

  • …………… - kin >> ……………… >>>……………………………………………………………………………………….

 

  • …………… - i >> ………………… >>>………………………………………………………………………………………..

 

  • …………… - cik >> ………………… >>>…………………………………………………………………………………….

 

  • …………… - cağız >> ………………… >>>………………………………………………………………………………….

 

 

 

  • Aşağıdaki sözcüklerden yeni sözcükler türetiniz, tümcede kullanınız.

 

Örnek : söz + …… >>  sözlü >>> Öğretmenimiz bugün sözlü sınav yapacakmış.

 

  • ver + ………  >> ………………… >>> ………………………………………………………………………………………

 

  • bil + ……… >> …………………… >>>………………………………………………………………………………………

 

  • utan + ……… >> …………………… >>>……………………………………………………………………………………

 

  • mavi + …….. >> …………………… >>>……………………………………………………………………………………

 

  • seç + ……… >> ………………… >>>………………………………………………………………………………………..

 

  • olanak + ……. >> ………………… >>> …………………………………………………………………………………….

 

  • yap + ….. >> ………………… >>>…………………………………………………………………………………………..

 

  • adam + ……… >> …………………. >>>…………………………………………………………………………………….

 

  • güzel + ……. >> …………………… >>>…………………………………………………………………………………….

 

  • yaz + …….. >> …………………… >>>………………………………………………………………………………………

 

 

 

SÖZCÜKLERİ   BİRLEŞTİRELİM

  • Aşağıdaki sözcüklerin yanlarına uygun sözcükler getirerek birleşik sözcükler oluşturunuz. Oluşturduğunuz sözcükleri birer tümcede kullanınız.

 

Örnek : …………kanlı  >>  delikanlı  >> Delikanlılar el ele tutuşup halaya başladılar.

 

  • …ertesi >> ………………………… >> ………………………………………………………………………………………..

 

  • kara…. >> ………………………… >>………………………………………………………………………………………….

 

  • …eli >> ……………………… >>…………………………………………………………………………………………………

 

  • …etmek >> …………………… >>……………………………………………………………………………………………..

 

  • …hane >> ……………………… >>…………………………………………………………………………………………….

 

  • bilgi… >> ……………………… >>………………………………………………………………………………………………

 

  • posta… >> ……………………… >>……………………………………………………………………………………………

 

  • …deniz >> ……………………… >>……………………………………………………………………………………………

 

  • kırk… >> ………………………… >>……………………………………………………………………………………………

 

  • …bakan >> …………………… >>………………………………………………………………………………………………

 

 

 

  • Aşağıdaki sözcükleri birleştirerek birleşik sözcükler oluşturunuz.

 

 

 

1. grup

2. grup

Birleşik sözcükler

 

bir

çekim

 

 

kuş

etmek

 

 

soya

kes

 

 

emir

çok

 

 

çek

fatma

 

 

ders

yat

 

 

ateş

burnu

 

 

akşam

başı

 

 

usta

hane

 

 

kara

üstü

 

 

 

 
14 Eylül 2013 Cumartesi 19:11
Okunma: 33514
Yorum YapYazdır
 
 
 
(0 Yorum Yapıldı)Yorumlar
<p>Henüz kimse yorum yapmamış, ilk yorum yapan siz olun.</p>
 
Bu Kategorideki Diğer Haberler
 
Son 24 Saat
Haberler RSS Beslemesi
 
Gazete Manşetleri
 
Anket
 
Tarihte Bugün
1629 - Napoli'de (İtalya) deprem: 10.000 kişi öldü.
1811 - Meksika'da rahip Hidalgo kurşuna dizildi. Hidalgo bir yıl önce Meksika'da bağımsızlık hareketini başlatmıştı.
1908 - İstanbul Cibali Tütün Fabrikası işçileri greve çıktı.
1929 - Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Paşa'ya suikast girişimi iddiasıyla yargılanan Kadriye Hanım ve arkadaşları beraat ettiler.
1932 - Yaz Olimpiyatları, Los Angeles, California'da başladı.
1940 - Yozgat'ta deprem: 12 köy yıkıldı, 300 ölü, 360 yaralı.
1945 - Trakya'da Almanlar adına casusluk yaptıkları iddiasıyla yargılanan 15 kişi ölüm cezasına mahkum edildi.
1946 - Kazım Orbay genelkurmay başkanlığından istifa etti, yerine Salih Omurtak atandı.
1947 - Demokrat Parti Kütahya Milletvekili Adnan Menderes'in TBMM'de yaptığı konuşmayı yayımlayan Tasvir, Demokrasi, Demokrat İzmir, Yeni Asır gazetelerinin sahipleri ve yazı işleri müdürleri tutuklandılar.
1953 - Demiryolları devlet işletmesi haline getirildi.
1956 - Ordu, Giresun ve Trabzon'da Cumhuriyet Halk Partililerin siyasi toplantı yapmalarına izin verilmedi.
1966 - Amerika Birleşik Devletleri uçakları Kuzey ve Güney Vietnam arasındaki askerden arındırılmış bölgeyi bombaladı.
1966 - Birleşik Krallık, Almanya'yı 4-2 yenerek Dünya Futbol Şampiyonu oldu.
1971 - Boeing 727 tipi bir Japon yolcu uçağı ile bir Japon savaş uçağı, Morioka (Japonya) semalarında çarpıştı: 162 kişi öldü.
1973 - Üniversiteye giriş sınavı, sorular satıldığı için iptal edildi.
1975 - Mustafa Kemal Atatürk'ün Türkiye İş Bankası'ndaki hissesini denetleme yetkisinin Cumhuriyet Halk Partisi'ne ait olduğu karara bağlandı.
1977 - Türkiye Basketbol Genç Milli Takımı Avrupa şampiyonu oldu.
1981 - Mamak Askeri Cezaevi'nde açlık grevi yapanlardan 16'sı hastaneye kaldırıldı.
1982 - Mehmet Yurdadön, Finlandiya'da yapılan 10 bin metre yarışmasında altın madalya kazandı.
1987 - Mekke'de Hac sırasında İranlılar Amerika Birleşik Devletleri aleyhine gösteri yaptı. Suudi polisi ateş açtı, çok sayıda İranlı ve Suudi öldü.
1988 - Fethiye ve Gökova körfezleriyle Dalyan kıyıları özel çevre ve koruma bölgesi ilan edildi. Bölgedeki inşaatlar durduruldu.
1990 - Eğitim Ağırlıklı TRT 4 İzmir'den yayın hayatına başladı.
1992 - Barcelona'da düzenlenen Yaz Olimpiyatlarında 62 kiloda güreşçi Akif Pirim altın madalya kazandı.
1992 - İstanbul, Ankara, Adana büyükşehir ve ilçe belediyeleri ile Trabzon Belediyesi'nde çalışan yaklaşık 43.000 işçi greve başladı.
1995 - Çeçenistan ile Rusya arasındaki savaşa son veren bir dizi anlaşma Grozni'de imzalandı.
1998 - Üniversite sınavlarının tek basamaklı olması YÖK Genel Kurulu'nda onaylandı.
2002 - Kongo ve Ruanda arasında, Orta Afrika`da istikrarsızlığa ve milyonlarca kişinin ölümüne yol açan savaşı sona erdirme çabasıyla barış anlaşması imzalandı.
2008 - Anayasa Mahkemesi tarafından Adalet ve Kalkınma Partisine açılan kapatma davası reddedildi.
2009 - 3G Türkiye'de resmi olarak kullanılmaya başlandı.
 
 
Kurumsal

İçerik

EĞİTİM

KPSS

MEMUR

Yukarı Çık